Agjencia Zhurnal.mk.

Bislimoski për MIA: Derisa të bëjmë analiza nuk do të licitojmë me çmimin e rrymës pas 1 janarit

Shkup, 18 dhjetor – Kryetari i Komisionit Rregullativ për Energji dheShërbime të Ujit (RKE) Marko Bislimoski, thotë se si rregullator nuk do të licitojnë çmimin e energjisë elektrike që do ta paguajnë konsumatorët në tregun e normativizuar pas datës 1 janar deri sa të bëhen analizat e nevojshme.

 

Ai tregon se vendimi për çmimin duhet të merret deri në fund të muajit dhe thekson se publiku do të informohet në detaje se sa kanë qenë, cilat janë kostot dhe çfarë e shkakton ndryshimin e çmimit të energjisë elektrike.

A është reale të pritet një rritje deri në 10 për qind e energjisë elektrike pas 1 janarit, siç thonë politikanët?

“Ne thamë që nuk do të licitojmë me çmimet. Kemi marrë kërkesa nga të trija kompanitë. Tani jemi duke i analizuar, duke i shqyrtuar në pjesën e furnizimit me energji elektrike, kostot për burimet e ripërtëritshme, nëse do të ketë kosto për import, pra në EVN Houm dhe në pjesën Elektrodistribucija dhe MEPSO. Fakti është se të dyja kompanitë raportojnë rritje të ndjeshme të kostove të furnizimit me energji elektrike për të mbuluar humbjet në rrjetet e tyre dhe në fakt kjo i bën presionin më të madh çmimit. Do të shohim nëse çmimet që kanë kërkuar për furnizim me energji elektrike janë reale, diku rreth 220-230 euro për megavat orë, nëse mund të jenë më të ulëta dhe në bazë të kësaj do të marrim vendimin tonë. Theksoj se nuk do të licitojmë me çmimet derisa të bëjmë analiza dhe do ta informojmë publikun se sa kanë qenë, cilat janë kostot dhe çfarë shkakton ndryshimin e çmimit të energjisë elektrike.

Fakti është se problemi ynë më i madh është mbulimi i humbjeve si në rrjetin e transmetimit ashtu edhe në atë të shpërndarjes. Në rrjetin e transmisionit janë kërkuar rreth 15-16 milionë euro që u janë rritur shpenzimet, ndërsa në rrjetin e shpërndarjes 134 milionë euro. Pra, këto janë fakte. Dhe këtu nuk mund të gënjesh. Këto janë shifrat që ata i raportuan si shpenzim dhe fakti është se rryma në bursën hungareze në HUPEX sot i është afruar 400 euro për megavat orë. Është një çmim fantastik dhe në mënyrë transparente e shpallim dhe themi se ka një ndikim serioz në të gjithë tregun e energjisë elektrike në përgjithësi, jo vetëm në vend, por në të gjithë rajonin.

Cila është arsyeja për këtë?

“Në Evropë, çmimet ditët e fundit janë kaq të larta, sepse çmimi i gazit është rritur ndjeshëm, duke arritur në 1500 dollarë për metër kub normal. E gjithë kjo ushtron presion serioz mbi çmimet e energjisë elektrike, çmimeve të gazit natyror dhe çmimeve të ngrohjes.

Cili është ndikimi në çmimin përfundimtar të rritjes prej 13.6 për qind të ofruar nga ESM për EVN Huom?

“Pra, nga 13.6 për qind nëse ndikimi i ESM në vendimin e fundit është 34 për qind, do të thotë se ndikimi do të jetë rreth 4.5 për qind. Pra, për një përqindje të tillë, energjia elektrike në fakt duhet të jetë më e shtrenjtë. Tashmë është ofruaro. Tani do të shohim se si do ta çojmë

me kostot për burimet e rinovueshme dhe kostot e importit, por ajo që kërkoi ESM do të thotë një rritje minimale prej 4.5 për qind. Plus kemi një kosto për burimet e rinovueshme që është serioze dhe nëse ka nevojë për koston e blerjes së energjisë elektrike nga importi në tregun e lirë, do ta detajojmë në ditët në vijim.

Të gjitha kompanitë kërkuan definitivisht rritje çmimi?

“Difinitivisht kërkuan të gjitha kompanitë”.

A mund të kërkojë ESM vetëm një rritje prej 13.6% apo mund të kërkojë një plus për pjesën e tyre?

– RKE nuk përcakton çmim, por ky është çmimi që ESM-ja e ka ofruar në tenderin e EVN Houm. Ky është çmimi i tyre, ne nuk e përcaktojmë çmimin e ESM-së që nga viti 2019.

A mund të na thoni më në detaje se çfarë normativizon KRE-ja?

– Komisioni Rregullator i Energjisë rregullon vetëm rrjetin, pra transmetimin dhe shpërndarjen e energjisë elektrike. Ne marrim vendime për këtë dhe e rregullojmë atë. Transmetimi i energjisë elektrike është transmetim përmes rrjetit të tensionit të lartë, ai është nga 110 kilovolt në 400 kilovolt në vendin tonë, dhe rrjeti i shpërndarjes është nga tensioni i ulët prej 0.4 kilovolt, kjo është ajo që kemi ne konsumatorët në shtëpi – amvisëria, niveli i tensionit deri në 35 kilovolt.

Ligji i ri i Energjisë e bën të qartë se ne përcaktojmë rrjetin dhe kështu funksionojnë rregullatorët kudo në Evropë. Në disa vende nuk tregojnë as çmimin përfundimtar. Ne tani jemi duke vendosur një çmim për EVN Houm, por EVN Houm duhet vetëm të sigurojë energjinë elektrike dhe kësaj kostoje ata i kanë shtuar koston e rrjeteve të transmetimit dhe shpërndarjes. Pra, me vendimin e fundit ne kemi ndikim në 37 për qind të çmimit, ndërsa në 63 për qind si KRE nuk kemi asnjë ndikim.

Si është procedura?

– EVN Houm obligohet të shpallë tender për prokurimin e energjisë elektrike dhe në atë tender fiton tenderin ai pjesëmarrës – furnizuesi, tregtari apo prodhuesi që do të ofrojë çmimin më të ulët. Në vendin tonë, vitin e kaluar dhe këtë vit, SHA ESM siguron pjesën më të madhe, sepse ofron çmimin më të ulët. Për vitin 2021 për pjesën e dytë të vitit është 36.1 euro për megavat orë, ndërsa këtë vit – për vitin 2022 do të sigurohet energji elektrike prej 41 euro për megavat orë. Në vitin 2021, përveç ESM-së, në gjashtë muajt e parë ka pasur import të energjisë elektrike dhe kjo ka ndikim të duhur. Përveç kësaj, të gjithë furnizuesit në vend, duke përfshirë edhe EVN Houm, janë të detyruar sipas Ligjit për Energjinë që të blejnë energji elektrike nga burime të rinovueshme që përdorin tarifa nxitëse. Është një detyrim ligjor dhe nuk ka shpëtim. Pra, KRE nuk mund të ndikojë në tender në asnjë mënyrë, sepse nga viti 2019 ne nuk e përcaktojmë më çmimin e ESM. Gjithashtu, kur ka një tender importi dhe ne nuk mund të ndikojmë, janë komponentë tregu dhe nuk mund të ndikojmë në asnjë mënyrë në koston e burimeve të rinovueshme, sepse është detyrim ligjor.

Për vitin 2021, kur prishet vendimi ynë, diku rreth 34 për qind e çmimit përfundimtar ka ndikim në çmimin e ofruar nga ESM, 9.92 për qind ka ndikim në tregun e lirë të energjisë elektrike, pra importet e bëra nga EVN Houm dhe 7.31 për qind kanë ndikim mbi burimet e rinovueshme të energjisë. Të gjitha këto janë shpenzime për prokurimin e energjisë elektrike, është shpallur tender dhe tani kjo energji elektrike kur të vijë duhet të bartet përmes rrjetit të transmisionit. Rrjeti i transmisionit është në pronësi të MEPSO-s dhe ndikimi i çmimit të MEPSO-së në çmimin përfundimtar është 4.12 për qind. Ne ndikojmë në atë pjesë. Për më tepër, ka një kosto për një operator tregu, e cila është jashtëzakonisht e vogël dhe ndikimi është 0.15 për qind. Ne ndikojmë edhe në këtë, por siç them unë 0.15 për qind është jashtëzakonisht i vogël.

Pasi energjia elektrike kalon nëpër rrjetin e transmetimit, ajo vazhdon përmes rrjetit të shpërndarjes dhe ka disa nivele të tensionit. Ai ka 35 kilovolt, ka 20 kilovolt ose 10 kilovolt dhe tension të ulët 0.4 kilovolt nivel tensioni dhe energjia i dërgohet çdo konsumatori në varësi të vendit ku është i lidhur. Sa më i lartë të jetë niveli i tensionit në rrjetin e shpërndarjes, aq më e ulët është kostoja e shpërndarjes. Ndërsa fuqia zbret në tension të ulët, kostoja e shpërndarjes është më e lartë. Ndikimi i çmimit të shpërndarjes është 33.06 për qind. Pra, në total, ajo që ne ndikojmë, si të gjithë rregullatorët në Evropë, është 37.2 për qind. Pra, ne ndikojmë vetëm në atë pjesë.

Më pas, kjo energji elektrike që ka kaluar nëpër rrjet duhet të ngarkohet nga EVN Houm. EVN Houm ka një diferencë të garantuar në tenderin e shpallur. Kur u zgjodh EVN Houm si Furnizues Universal, kriteri kryesor ishte marzhi dhe ne nuk mund të ndikojmë në atë marzh në asnjë mënyrë, sepse është përcaktuar me tender dhe shteti e ka obligim deri në vitin 2024 ta respektojë këtë marzh. Ndikimi në çmimin përfundimtar të atij marzhi është 10.32 për qind. Për më tepër në EVN Houm si furnizues universal, si dhe çdo furnizues ka kosto balancuese. Kjo do të thotë se EVN Houm do të shpallë një plan për konsumin e energjisë elektrike për të gjithë konsumatorët, por zakonisht ai nuk respektohet dhe ato devijime kushtojnë para dhe ndikimi i tyre në çmimin përfundimtar është 1.13 për qind. Pra, ne nuk mund të ndikojmë në ekuilibër. Është gjë e zakonshme teknike, brenda punës.

Kjo është struktura e çmimeve për vitin 2021 që paguajnë të gjithë konsumatorët e lidhur në rrjetin e shpërndarjes. Dhe kështu funksionon kudo në botë. Barra është mbi ne, ne duhet të bëjmë çmos që të mbrohemi nga goditjet e çmimeve sepse mund të parashikojmë disa kosto aq sa mund të ndikojmë ndryshe e kështu me radhë. Pra, koncepti i formimit të çmimit është ky, askund në Evropë apo në botë nuk ka një koncept tjetër të formimit të çmimit të energjisë elektrike.

Si funksionojnë rregullatorët evropianë?

Në shumicën e vendeve anëtare të BE-së, rregullatori nuk cakton as çmimin përfundimtar, por furnizuesi universal blen energjinë elektrike, le të themi 100 euro, shton një marzh që vendoset njësoj si në vendin tonë dhe vetëm ia transferon atë kosto konsumatorit fundor. Rregullatori nuk thotë – nëse kushton të themi 100 euro për megavat orë, do të shtojë një diferencë të themi 10 për qind të tjera, 110 euro dhe një kosto balancuese prej një euro tjetër, 111 euro dhe kjo kosto dërgohet vetëm, dhe Rregullatori e miraton atë. Konsumatori merr edhe një faturë tjetër të rrjetit të përcaktuar nga Rregullatori.

Tek ne është futur në Ligj, që ne të themi një çmim për të parandaluar goditjet e çmimeve aq sa mund të ndikojmë. Barra i kalon KRE-së, por ne duhet ta bëjmë me ligj, përndryshe në shumicën e vendeve evropiane Rregullatori nuk e thotë çmimin përfundimtar dhe kështu është edhe në Shqipëri.

Cila është arsyeja e ngrirjes së çmimeve të energjisë elektrike dhe të ngrohjes në Bullgari, e cila është pjesë e BE-së?

“Për Bullgarinë është aktuale që do të ketë ngrirje të çmimeve, por askush nuk mendon se në Bullgari familjet nuk kanë një furnizues universal. Familjet janë të gjitha qind për qind në tregun e hapur. Dhe tani ka një rritje drastike të çmimit dhe për këtë e ngrijnë, sepse me ta Rregullatori nuk do të thotë çmimin përfundimtar për amvisëritë, mund të thotë vetëm çmimin siç është kudo për transmetimin dhe shpërndarjen e energjisë elektrike dhe këtu përfundon e gjithë historia.

Related posts

Despotovski në samitin e “Ekonomist”: Me qasje të re të mençur e zvogëlojmë vonesën e investimeve

D V

Në Beograd përfundon panairi ndërkombëtar “Vizioni i verës Ballkani Hapur”

Xh M

Përplasje mes partive për letërnjoftimet në Maqedoni

Redaksia

This website uses cookies to improve your experience. We'll assume you're ok with this, but you can opt-out if you wish. Accept Read More