INSIDE-INTERVISTË Pendarovski kundër ndryshimit të kushtetutës dhe ri-organizimit territorial për gjuhën shqipe
maqedonia
INSIDE-INTERVISTË Pendarovski kundër ndryshimit të kushtetutës dhe ri-organizimit territorial për gjuhën shqipe

INSIDE-INTERVISTË Pendarovski kundër ndryshimit të kushtetutës dhe ri-organizimit territorial për gjuhën shqipe

Shkup, 15 mars - Kandidati për president nga shumica parlamentare Stevo Pendarovski ekskluzivisht për INSIDE ka folur për pritshmëritë e tij në zgjedhjet e parapara të 21 prillit dhe shumë gjera të tjera. Pendarovski në intervistën e tij për INSIDE tha se është kundër çeljes së kushtetutës për zyrtarizim të tërësishëm të gjuhës shqipe sepse sipas tij njëherë nuk është koha për një gjë të tillë. Ai gjithashtu potencoi se nuk e mbështetë idenë e PDSH-së dhe ASH-së për parlament dy dhomësh. Pendarovski gjithashtu foli edhe për negociatat Beograd-Prishtinë, gjegjësisht për shkëmbime territoresh, ku ai shprehet kategorikisht kundër korigjimit të kufijve në Ballkan.

Më poshtë mund të lexoni intervistën e plotë me kandidatin për president STEVO PENDAROVSKI:

INSIDE:  Së pari, na tregoni pse qytetarët duhet ta votojnë profesorin Stevo Pendarovski për President?


S. Pendarovski:  Unë kam një situatë specifike në këtë drejtim sepse edhe në 2014-ën kam sqaruar pse qytetarët duhet të më votojnë mua dhe jo këtë që deri tani prezantohej si President. Unë mundem vetëm të përsëris disa qëndrime nga ajo kohë sepse Stevo Pendarovski ndërkohë nuk ka ndryshuar aspak as në nivel politik as në nivel njerëzor e as në atë moral në kuptim politik.  Unë mendoj se konceptin që e prezantoja edhe atë kohë, por jo vetëm atëherë por edhe para vitit 2014 së bashku me gjithë këtë strukturë politike me të cilën jemi bashkë edhe sot praktikisht nga 2011-ta, është më e mira për Maqedoninë e Veriut.  Nëse duam që shteti të ketë prosperitet dhe qytetarët të shohin mundësinë për jetë më të mirë këtu dhe jo të migrojnë. D.m.th, në ca fjalë, në brendësi ne të gjithë duhet të përballemi me realitetin e ajo është që shteti Maqedonia e Veriut nuk është vetëm e maqedonasve, nuk është vetëm e shqiptarëve, por e të gjithëve që jetojnë këtu. Do të thotë, shtylla kryesore për stabilitetin e saj dhe më pas për progres është që të kemi kohezion ndëretnik. Nuk është patjetër të duhemi edhe aq shumë, por patjetër duhet të respektohemi deri në atë nivel që së bashku të punojmë për qëllimet e përbashkëta strategjike të cilat i dimë. Kjo është ajo që ka të bëjë me brendësinë. Nëse Maqedonia është stabile përbrenda, dhe nëse ka përfshirje nga të gjitha bashkësitë etnike në sistem kjo do të ishte parakushti i parë për t’u integruar në integrimet më të gjera. Kjo është shtylla e dytë për të cilën flas me vite. Është e pamundur që Maqedonia të jetë shtet me prosperitet dhe të gjithë ne që jetojmë këtu të kemi jetë më të mirë nëse nuk jemi të integruar në integrimet euroatlantike. Kjo Qeveri në vitet e fundit, një vit e gjysmë bëri hapërim të madh në këtë pjesë. Unë isha i pérfshiré né ményré té drejtépérdrejt si koordinues për NATO-n dhe për negociatat me NATO-n. E morëm ftesën, jemi në fazën e ratifikimit dhe presim që deri në fund të vitit të bëhemi anëtare e plotë.
Ky është sukses i madh jo vetëm për këtë Qeveri, për mua apo ndonjë individ tjetër apo parti politike por për shtetin sepse që nga dhjetori i vitit 1993, d.m.th është dekada e treté që të gjitha partitë politike, ato maqedonase, shqiptare, në pozitë në opozitë, vazhdimisht thonë se ky ishte qëllimi strategjik. Nëse arrijmë, unë shpresoj që me një agjendë ofanzive reformuese deri në qershor mund të shpresojmë për një datë për negociata për në BE, d.m.th me të vërtetë për një kohë shumë të shkurtër kjo strukturë politike, kandidat i së cilës jam unë bëri shumë, edhe në plan të brendshëm për stabilizim të gjendjes dhe për integrimin e Maqedonisë në integrimet e gjera pa të cilët në këtë kohë të globalizimit ju nuk mundeni të përparoni.

INSIDE:  Çfarë e dallon Stevo Pendarovskin nga viti 2014 dhe tani ? Atëherë nuk ishit i pranueshëm për BDI-në ndërsa tani po?

S. Pendarovski:  Formalisht pas kandidaturës qëndrojnë, kuptohet edhe shumë qytetarë... INSIDE : Çfarë ndryshoi në këto vite?

S. Pendarovski: Pothuajse 32 mijë qytetarë madje edhe ata që nuk janë anëtarë të partisë u nënshkruan për kandidimin tim dhe 31 parti politike, duke përfshirë dhe partinë më të madhe LSDM. Jo vetëm BDI, ka edhe disa parti tjera që në atë periudhë ishin në një vijë tjetër politik dhe nuk më dhanë mbështetje. Këtu është edhe PDSH, këtu janë edhe disa parti të etniteteve më të vogla, partia e Amdi Bajramit e kështu me radhë. Tani ata janë me mua. Supozoj se ata edhe atë kohë në vitin 2014 nuk kam dëgjuar të thonë se Stevo S. Pendarovski nuk është kandidat i mirë, mirëpo ishin pjesë e një koalicioni tjetër qeverisës, dhe thonin që nuk ka konsensus që ne ta përkrahim atë. Dhe pjesë e tyre, duke përfshirë dhe BDI-në, disa në heshtje disa direkisht qëndruan prapa kandidatit të koalicionit të atëhershëm qeveritar. Këtu janë së paku mendoj 5-6-7 parti të cilat tani marrin pjesé në qeverinë e tanishme së bashku me BDI-në, të cilët atëherë ishin, kushtimisht thënë në anën tjetër politike. Në këtë cikël zgjedhor - 2019, ata më japin mua mbështetje sepse janë pjesë e kësaj Qeverie dhe patjetër duhet të ceken të gjitha ato parti jo vetëm BDI-ja, jo vetëm pse tani më mbështesin mua por sepse e bënë shumicën parlamentare kur ishte shumë e vështirë në 2017-tën, kur faktikisht ato dhjetë deputetë të BDI-së dhe të tjerë nga bashkësitë tjera më të vogla etnike bënë shumicë parlamentare të cilët përfundimisht e përjashtuan VMRO-DPMNE-në nga Qeveria dhe ju e dini se çfarë solli VMRO-DPMNE në 10 vitet e fundit dhe në fund me çfarë kulminoi me një situatë pa presedan, së paku në një Kuvend europian me shekuj, të sulmohet Kuvendi dhe aty të mer pjesë kryesia e Qeverisë së atëhershme.

INSIDE: Profesor, si e vlerësoni ju marrëveshjen e Ohrit pas 17 viteve? A mjafton për të drejtat e shqiptarëve dhe cilat janë vërejtjet tuaja për Marrëveshjen e Ohrit dhe Kushtetutën që ndërlidhet me këtë marrëveshje?

S. Pendarovski: Për mua është nderë që unë jam një ndër të rrallët, jo i vetmi, i cili nga viti 2001 kur u nënshkrua marrëveshja deri sot jam konzistent në këtë pjesë dhe dëshmoj se ajo marrëveshje nuk e përçanë Maqedoninë por e bënë më të fortë.  Me "Ups & Downs" (rénie dhe ngritje) dhe  siç thonë, me implementimin lartë-poshtë të kësaj marrëveshje, kishte periudha kur disa struktura qeveritare e harronin apo e vendosnin në plan të dytë. Marrëveshja kornizë e Ohrit është një nga shtyllat kryesore  për stabilitetin e Maqedonisë, për pérfshirje të shqiptarëve në sistem dhe me vet këtë lojalitet më të madh për ta mbi shtetin ku jetojnë. Ligji për gjuhët ishet pjesa normative e fundit nga ajo marrëveshje kornizë, praktikisht arriti në zgjerim të plotë të atij amandamenti të pestë, dhe ajo pjesa e fundit e marrëveshjes, ai obligimi i fundit ta quaj në kuptim juridik unë e mbështeta edhe në parlament edhe më pas, dhe mendoj se që tani e tutje Marrëveshaj e Ohrit që është pjesë e Kushtetutës të gjitha obligimet juridike praktikisht janë implementuar, duhet edhe më tej të na shërbejë si një lloj udhëzimi për atë se çfarë marrdhënie ndëretnike duhet të kemi sepse të përsëris, po bëhem i mërzitshëm me këtë, është çelësi i stabilitetit dhe prosperitetit të Maqedonisë. Jo vetëm për integrimet, së pari ne brenda të jemi stabil dhe më të pasur, d.m.th ky lloj i kohezionit është i pamundur nëse ju e anashkaloni apo e margjinalizoni Marrëveshjen e Ohrit.  D.m.th Marrëveshja e Ohrit si ide të mos them si rezon, si koncept, nuk është me rëndësi nëse kemi edhe ndonjë ligj apo nuk ka, me rëndësi është që ai rezon thotë për çështje të rëndësishme, maqedonasit dhe shqiptarët në këtë vend, asnjëherë nuk guxojnë të flasin prapa shpine apo pa prezencën e tjetrit në tavolinë. D.m.th ky koncept që u soll nga viti 2001, me të gjitha vështirësitë të pranohet nga secili prej nesh, veçanërisht nga politikanët, dha fryt, dha efekt dhe unë mendoj se ajo duhet edhe më tej të jetë princip i punës.
D.m.th, Marrëveshja e Ohrit në historinë e Maqedonisë moderne ta quaj, flas nga viti 90-të deri më sot, do të hyjë si një nga dokumentet më të rëndësishme e cila jo vetëm që e ndali luftën por më pas edhe me inkluzimin e shqiptarëve në sistem, bëri edhe punë tjera të mira. D.m.th mos haroni, tre vite e gjysmë pas konfliktit tonë të brendshëm, ne morëm status kandidues për në Bashkimin Europian. Asnjë shtet në Europën moderne  e cila ka pasur konflikt të brendshëm sado të vogël por konflikt mes dy bashkësive më të mëdha etnike, në aq kohë të shkurtër nuk është bërë kandidat për anëtarësim në Bashkimin Europian. Në arsyetimin e atëhershëm të Këshillit Europian në dhjetor të 2005-tës thotë ua japim për këto këto këto arritje por më së shumti për shkak stabilizimit të shtetit në bazë të Marrëveshjes së Ohrit.

INSIDE: A mjaftojnë ligjet e deritanishme për zgjerim të përdorimit zyrtar të gjuhës shqipe? Sipas nenit 130 të Kushtetutës, Presidenti i shtetit ka të drejtë të inicojë ndryshime në Kushtetutë. Të supozojmë se ju bëheni President. A do ta shfrytëzoni ju këtë të drejtë për inicim për ndryshime në Kushtetutë për zgjerim të gjuhës shqipe gjegjësisht për zyrtarizim të plotë të gjuhës ?

S. Pendarovski: Qëndrimi im ishte, unë atë e thash edhe në debatin parlamentar kur erdhi drafti i parë i ligjit për gjuhët dhe është që amandamenti i pestë me këtë ligj të tanishëm për gjuhët, ne kishim  një ligj për gjuhët në vitin 2008, e dyta në vitin 2011 në kohën e VMRO-DPMNE-së dhe ky është ligji i tretë me radhë, dhe me këtë shkohet në një zgjerim të plotë, dmth plotësisht shfrytëzohen potencialet që i jep amandamenti i pestë. Sipas bindjeve të mia, dmth detyra jonë e ardhshme në këtë sferë nuk duhet të jetë të mendojmë për ndryshim tjetër të Kushtetutës por të bëjmë përdorim praktik të këtyre rregullave të këtij ligji sepse ky ligj është kompleks, jep të drejta por kërkon edhe parakushte që të realizohet. Psh, në procedura gjyqësore në procedura juridike, në procedura tjera të ndryshme para organeve shtetërore, jo vetëm të thotë se ti ke të drejtë, kuedi unë në seancë gjyqësore të përdorësh gjuhën tënde amtare, në situata të caktuara nevojiten dhe avokatë edhe gjykatës edhe këshillë gjyqsorë këtë të drejtë ta kenë në një kontekst të caktuar ta shfrytëzojnë dhe për këtë duhet parakushte teknike, resurse finansiare, përkthyes e kështu me radhë. Unë mendoj se në disa vite të ardhshme, për ne, për Maqedoninë e Veriut do të jetë shumë e rëndësishme ligji për gjuhët të mos ngelë vetëm një "shkronjë e vdekur" në letër. Të themi ne kemi ligj për gjuhët, por shqiptarët që duhet të kenë ndonjë dobi për zbatimin e saj, me të vërtetë duhet ta shohin të implementuar në çdo situatë të mundur ashtu siç parasheh ligji, dhe jo të themi ne kemi standarde më të larta në këtë sferë linguistike ndërsa në teren, në situatë praktike të thuash, aty nuk kemi pajisje për përkthim, atje mungon përkthyes, ajo komunë është e varfër nuk mund ta arrijë këtë, dhe në letër të themi jemi më të mirët në europë ndërsa në praksë jemi në nivel nuk edi të ndonjë viti të kaluar. D.m.th, ideja e ligjeve është që të zbatohen dhe atë në përgjithësi. Cili është qëllimi t’i sjellim, t’i votojmë kur nuk zbatohen.
Unë do të apeloja deri tek të gjitha organet shtetërore dhe dhëntë Zoti nëse unë do të bëhem President i shtetit pas pesë majit, kjo do të vlejë edhe për mua të bëjmë gjithçka që ky ligj për gjuhët i cili përmbanë standarde të larta në këtë sferë, ndoshta ndër standardet më të larta gjuhësore në  Europën e sotshme, dhe të mos harrojmë ne ende jemi një shtet në tranzicion e cila është shumë larg me implementimin e shumë standardeve europiane.
Që nga fillimi duhet të fillojnë negociatat me BE-në në shumë fusha, gjithsesi ky është standard i lartë por gjithsesi duhet të investojmë shumë përpjekje dhe resurse politike, materiale, teknike dhe finansiare që ta implementojmë atë. Dmth, në këtë moment unë nuk do të mendoja për ndryshim të Kushtetutës por do të mendoja për implementimin e tërësishëm të këtij ligji që është sjellur.

INSIDE: Si e vlerësoni faktin që në disa komuna ku shqiptarët nuk janë 20 përqind, gjuha shqipe nuk është zyrtare në atë komunë, a duhet sipas jush kjo të ndryshohet dhe cilat do të ishin ato ndryshime? A ka ndonjë opsion tjetër të cilën ju do ta propozonit dhe çfarë mendoni për ligjin për ri-organizim territorial të komunave, siç ndodhi në vitin 2013-të ? D.m.th në komunat ku shqiptarët janë nën 20% të mund të shfrytëzojnë gjuhën e tyre ?

S. Pendarovski: Shikoni, a e dini se cila është puna më e rëndësishme nga Marrëveshja Kornizë ? Marrëveshja Kornizë i rregullon ato të drejta në nivel qëndror apo shteti në përgjithësi të mos jetë për dikë nënë për dikë njerkë. D.m.th shqiptarët të jenë plotësisht të barabartë me maqedonasit dhe të gjithë të tjerët në nivel shtetëror. Komunat me ligjin për decentralizim që rrjedhë nga Marrëveshja e Ohrit fituan shumë më tepër kompetenca. Dhe disa komuna, këtë e di me siguri, për shembull për komunën e Kumanovës, nuk flas për shqiptarët, flas për ata që nuk janë jo 25 përqind po nuk janë as 5përqind apo 8 përqind, gjuha turke, gjuha serbe në disa komuna në Maqedoninë Perëndimore, gjuha rome në komunën e Shuto Orizares normalisht, janë të vendosura si gjuhë e dytë, e tretë, e katërt me të cilin komunikohet në nivel komunal, d.m.th kjo është kompetencë e komunave në këtë pjesë. Në pjesën e zbatimit të Kushtetutës  në pjesën e ri-organizimit territorial...

INSIDE:  A jeni për ndarje të re territoriale, gjegjësisht riorganizim të ri territorial (të komunave) ?

S. Pendarovski:  Jo, unë nuk jam! Nuk jam sepse nuk isha dëshmitar direkt t'ju them më praktikisht. Isha dëshmitar në ri-organizimin e mëparshëm territorial e cila zgjoi shumë ndjenja të mëdha politike nga të gjitha anët, ku kishim edhe referendum në nëntor të 2004-tës, periudhë të cilën shumë vështirë e kaluam si shtet,  sepse ju mund të thoni ejani të shohim ku ka ndonjë komunë ku mund të fitohet përqindje më e madhe e shqiptarëve që të ketë të drejta të caktuara mirëpo unë ju dëshmoj se nga ana tjetër do të ketë menjëherë reagime jo vetëm nga maqedonasit por edhe nga tjerët që do të thonë ngadalë ky shtet nuk është vetëm binacional. Dmth ne do të përballemi me një sërë momente kontradiktore të interesave politike. Unë mendoj që më së paku që i nevojitet Maqedonisë tani është që të ketë një periudhë, vite e vite, ku nuk do të mendojmë për ndryshim të kushtetutës por do të mendojmë për implementimin e asaj që tani më e kemi edhe në Kushtetutë edhe në ligjet. E dini që në këtë pjesë nuk duhet të lihet vetëm në vullnetin e mirë të qeverisjeve lokale, nëse ndonjë koalicion në pushtet në këtë pjesë mund të bëjë diçka vjen një tjetër thotë neve nuk na intereson kjo. Mendoj që kultura politike duhet të ngritet në nivel më të lartë, të shohim komunat që kanë shembuj të mirë, sikur këto që i përmenda dhe pse jo edhe tjerat të bëjnë njejtë, edhe po jenë tre përqind në ndonjë komunë pse të mos mund të përdorin gjuhën e tyre amtare dhe ti realizojnë interesat e tyre qytetare por përsëri insistoj të mos shkohet me ndryshim të kushtetutës. E patë herën e fundit për emrin se çfarë turbulenca të ndryshme politike kishte dhe atë nuk ishin në bazë ndëretnike por në bazë intraetnike, dolën lloj lloj kërkesa të ndryshme anash dhe hynë në atë proces. E dini, të mos them politikisht, u dëmtuam shumë si shtet derisa kaluam nëpërmjet atij procesi që e bëmë vetëm të jemi pjesë e NATO-s dhe Bashkimit Europian. Unë mendoj se përfundimisht Maqedonia duhet të qëndrojë një periudhë e qetë në aspektin e ndryshimit të aktit më të lartë juridik, që ti dedikohemi implementimit praktik të ligjeve të cilat janë shumë të mira të cilat i kemi votuar shumë vite më parë, por për fat të keq në ndonjë pjesë nuk janë implementuar dhe kjo është në dëm të qytetarëve.

INSIDE: Në fillim thatë se në këtë fushatë zgjedhore mbështetje keni edhe nga PDSH, pyetja është a e mbështetni ju idenë e PDSH-së dhe Aleancës për Shqiptarët për parlament dy dhomësh ?

S. Pendarovski: Unë publikisht jam shprehur për këtë çështje, dhe unë mendoj se nuk duhet dhe jo që kjo ka ndonjë konotacion etnik sipas meje. Aq sa e kuptoj, kam folur edhe me njerëz të Aleancës edhe me Ziadin Selën për këtë temë, d.m.th këtu nuk bëhet fjalë vetëm për komponentë etnike siç mendojnë disa. Shumëkush niset nga ajo që zgjedhjet presidenciale kështu siç u bënë deri tani janë shumë të shtrenjta, janë të panevojshme, ingerenca të vogla ka Presidenti dhe i gjithë shteti voton.. Dhe thonë ejani ta votojmë në Parlament, d.m.th të ndryshojë zgjedhja e Presidentit dhe në bazë të kësaj do të kishte Kuvend dy dhomësh. Unë mendoj se koncepti i marrëveshjes Kornizë e cila është në Kushtetutë duhet të ngelet në fuqi. Ajo thotë se Maqedonia është shtet unitar  ndërsa me Parlament dy dhomësh ju futni element federal. Nuk mendoj se me Kuvend dy dhomësh do të përforcohet kohezioni i brendshëm i Maqedonisë. Ndërsa sa i përket zgjedhjes së Presidentit ku sipas disa propozimeve të disa partive politike, zv.Presidenti në variantë të tillë çdoherë duhet të jetë nga bashkësia e dytë etnike në radhë. Unë mendoj se Presidenti duhet të ngelë ashtu siç është tani me zgjedhjen. Pse, kemi shembull praktik edhe në vitin 2001...  INSIDE: Në zgjedhje të drejtpërdrejta?

S. Pendarovski:  Në zgjedhje të drejtpërdrejta sepse legjitimiteti zgjidhet nga të gjithë qytetarët dhe nëse e zgjedhin në Parlament unë ju garantoj se nëse në vitin 2001 Boris Trajkovski zgjidheshte në Parlament dhe kishte qëndrime të tjera nga partia e tij amë, anëtar i së cilës ishte dhe e propozuan për President, se ai do të zëvendësoheshte për 24 orë dhe ne nuk do të kishim balans nga ai institucion ndaj institucioneve tjera. D.m.th Presidenti çdoherë, normalisht nëse ka fuqi morale nëse ka integritet njerëzor dhe nëse ka përvojë politik dhe dituri, nëse ka vizija se çfarë shteti duhet të jetë Maqedonia ai mund të jetë kundër-balans i Qeverisë, sepse në rast të tillë shumica qeveritare apo shumica parlamentare, do të ishte zotërues absolut i jetëve të juaja. Dmth ju do të mundeni, jo nga komandanti suprem nga eprori i gjeneral shtabit, jo nga ambasadorë, jo nga shefat e shërbimeve, jo nga anëtarët e Këshillit Gjyqësor apo nga Gjykatësit Kushtetues, praktikisht gjithçka do të ishte, formalisht do të ishte tek Presidenti, por nëse zgjidhet në Kuvend, ti nuk mund të shkosh kundër forcës së shumicës parlamentare. Tani, kur të zgjedhin, ai që do ta zgjedhin, mund të thotë unë i respektoj 31 partitë që qëndrojnë pas meje, unë e respektoj partinë më të madhe LSDM-në e cila qëndron pas meje edhe para pesë viteve edhe tani, mirëpo mua më kanë zgjedhur të gjithë qytetarët. Unë jam i obliguar të jem President i gjithë qytetarëve, dhe jo vetëm i shumicës parlamentare apo qeveritare. Në situatë të tillë kjo do të ndodhte, i dimë qëndrimet e politikanëve jo vetëm këtu por në përgjithësi, ata nuk do të mund të duronin një person që ata kanë zgjedhur në një pasditë në Parlament me shumicës të tillë, dhe ta zëvendësonin nëse shkonte shumë  kundër qëndrimeve të tyre politike

INSIDE:  Çfarë do të bënit ju konkretisht për të rritur përfaqësimin e shqiptarëve nëpër institucione, në sektorin publik nga 19% sa janë tani, në 25%?

S. Pendarovski: Mund të flasim për trendin e përgjithshëm siç ishte deri tani dhe mund të flasim po të zgjedhem unë çfarë do të bëja unë atje ku jam unë kompetent, në institucionin në kabinetin e Presidentit dhe më tej në Armatën ku kam disa kompetenca direkte në të gjitha pjesët kuadrovike të politikës sepse Presidenti i promovon gjeneralët vetëm. Mirëpo, zëri im do të dëgjohet gjithsesi edhe në ato institucione ku nuk vendosë edhe për çdo punësim aty. Së pari duhet të jemi real dhe të themi se Maqedonia si shtet me resurse shumë të thjeshta bëri hapërim të madh në 15-17-18 vitet  e fundit që kur filloi implementimi i këtij principi të Marrëveshjes së Ohrit të themi, përfaqësim të drejtë. Unë ju tregoj për institucionin ku punoja ku u nënshkrua marrëveshja e Ohrit në 5-6 muajt e para, së paku në MPB, kishte 2,4 përqind përfaqësim të shqiptarëve atëkohë, nuk e di saktësisht për atë institucion sa është tani por në përqindjen që e lexuat mbi 19% për gjithë administratën shtetërore dhe ndërmarjet publike është përqindje e shkëlqyer. Dmth përparim tejet i madh. Dhe ato 2,4 përqind atë kohë ishin në vende margjinale të mos minimizoj asnjë angazhim punues mirëpo nuk kishte as në përbërjen udhëheqëse as në strukturat e larta policore kështu që nga 2,4 përqind të arrini në 20 përqind supozoj, është përparim i madh. Në institucionin ku do të punoj nesër me Zotin para nëse më japin besim qytetarët kam qëllim ta respektoj tërësisht atë përqindje, dhe ndërkohë dua të theksoj, e përsëris këtë gjithkund, unë tani kam në ekipin tim shqiptarë që punojnë, edhe nga bashkësitë tjera etnike, mirëpo ata përpos se janë shqiptarë, duhet të kenë edhe kualitetet profesionale. Unë e respektoj çdo përkatësi etnike, edhe turqë kam dhe do të kem, edhe boshnjakë edh romë edhe vllehë, e kështu me radhë, mirëpo, nesër nëse duan të punojnë në nivel të kabinetit të Presidentit të shtetit, kushdo që të jetë, ajo nuk mund të jetë punësimi i tij i parë në jetë apo të jenë nga ndonjë listë partiake, t'ma japin dhe unë vetëm ta punësoj, dhe të them ja unë kam 25 përqind nga ato, kam 4 përqind nga këto, nuk më duhet kjo, nuk do të më kryejnë punë. D.m.th, erdhi koha, sepse shqiptarët u futën në institucionet e sistemit në 17-18 vitet e fundit, siç duhet të jetë, dhe erdhi koha përpos përkatësisë etnike të shihet edhe kualiteti dhe nuk më pëlqen aspak, nuk flas për shqiptarët flas për edhe për maqedonasit edhe për të gjithë tjerët, nuk më pëlqen ai preferim në disa segmente të përkatësisë partiake, a je anëtar i partisë në pushtet apo nuk je, gjë që është absolutisht e parëndësishme. Për kë voton, kjo është çështje sekondare dhe për ditën e zgjedhjeve. Në punë, nga ora kaq deri kaq ti duhet të jesh profesionist.

INSIDE: Nëse në regjistrimin e popullsisë do të rritej numri i shqiptaréve sipas parashikimeve diku rreth 30 përqind të themi, a do të shaktonte kjo ndryshime kushtetuese, a do t’i pranonit ju disa kërkesa nga partitë politike shqiptare?

S. Pendarovski: Qeveria ka vendosur të mbahet regjistrim në gjysmën e parë të vitit 2020 dhe dua t’i shoh numrat. Unë po frikësohem, jo vetëm për numrin e shqiptarëve, për numrin e të gjithëve. Unë frikësohem se ne nuk do të jemi as afër atyre numrave jo vetëm për shqiptarët…

INSIDE:  Për migrimin e madh të qytetarëve..

S. Pendarovski: Për fat të keq, për fat të keq.. Për shkak shumë arsyeve, përshkak tranzicionit të gjatë por më së shumti përshkak regjimit autokrat të Gruevskit ku përpos anëtarëve të partisë së tij nuk pranonte se jetojnë edhe të tjerë në këtë vend. Qindra qindra njerëz u shpërngulën duke pritur të bëhemi anëtare e Unionit Europian dhe NATO-s, qindra mijëra njerëz të rinjë u shpërngulën, kështu që unë me rezervë po pres çfarë numra do të shohim ne vitin e ardhshëm të mos bie që si disa përqindje të bankës botërore thonë se ndoshta gjysmë milion njerëz më pak jemi prej para 10-15 viteve. Kështu që në rast të tillë nuk do të kishim as numër të tillë të shqiptarëve por as maqedonas për fat të keq nuk do të kishte 64 përqind aq sa ishin në regjistrimin e fundit dhe të mos flas për turqit etj sepse është e vërtetë e hidhur se nga Maqedonia shumë njerëz po ikin përshkak mos perspektivës ekonomike dhe këto trende duhet të ndalohen. Dhashtë Zoti të jemi, të jemi sa më shumë dhe në situatë të tillë kjo do të ishte pyetje spekulative, çfarë do të ndodhte po të ishte... Do ta shohim atë situatë, do të na prezantohen numrat, dhe do të veprojmë sipas realitetit në teren.

INSIDE: Veç më jemi në fund të intervistës. Për situatën në rajon. Si e vlerësoni ju idenë e Presidentit të Serbisë Vuçiç dhe atij të Kosovës Hashim Thaçi për ndryshim të kufijve? Si do të ndikonte kjo në vendet tjera të rajonit, konkretisht në vendin tonë?

S. Pendarovski: Unë jam ndër të rrallë që këtë e komenton, dhe disa njerëz më thonë mos i frikëso njerëzit me luftë të re, dikush më thotë nuk është diplomatike të shprehesh në mënyrë të tillë. Unë para ca ditësh e thash në intervistë për "Jutarnji List" të Zagrebit. Unë dëshmoj se kjo është një ndër idetë më të këqija politike që e kam dëgjuar në jetën time. Pas aq shumë viktima, pas aq shumë përpjekjeve të Bashkësisë Ndërkombëtare pas shumë atyre vuajtjeve të tëgjithë neve që jetojmë në këtë hapësirë të Ballkanit, kur përfundimisht vërtetuam kufijtë e shteteve, kjo do të thotë ndryshim të ri të kufijve. Vetëm naivët politik të cilët mendojnë se ndryshimi i kufijve lartë poshtë, djathtas majtas kjo nuk do të ndikojë në rajonin. Edhe atë si.. D.m.th ne të gjithë këtu, shtatë shtete dolëm nga Ish Jugosllavia, vetëm këtë ta marim si shembull. Gjatë rënies së Jugosllavisë, ndiqeshte një princip, pa asnjë përjashtim. Ish-kufijtë administrativ mes Republikave dhe krahinave siç ishte Kosova, u bënë kufij ndërshtetëror. Tani, me ndryshimin e kufijve siç spekulohet, nëse Kosova veriore i bashkohet Serbisë, nëse Presheva i bashkohet Kosovës, ai princip ndryshohet, dhe në vend të tij vendoset tjetër. Tjetri princip quhet: Ndiqe distribuimin etnik të popujve. Do të thotë të gjithë shqiptarët në një shtet, të gjithë serbët në një shtet apo pjesa më e madhe e tyre. Kjo domosdoshmërisht nënkupton një sërë ndryshime kufijsh jo vetëm mes Serbisë dhe Kosovës sepse e dimë se sa jemi të përzier. Unë do të apeloja deri tek të gjithë, veçanërisht tek faktorët kryesor ndërkombëtar të cilët kanë fuqi të menaxhojnë këtë, ta inicojnë, dhe nëse duan ta përfundojnë,  idetë e tilla i takojnë kohërave të vjetra. Ejani të jetojmë në shekullin 21. Jemi këtu ku jemi, këto janë kufijtë e Ballkanit dhe ato të ngelin, të respektohet e drejta e secilit, të rriten vazhdimisht të drejtat e secilit prej nesh por të mendojmë për jetë më të mirë jo për qëndisje të re të kufijve, nuk mund të shoh qendisje të re të kufijve ashtu në tavolinë, të vizatosh të shkruash pa konflikte të reja, nuk mund të shoh se mund të ndodhë kjo në mënyra tjera përpos me konflikte të rënda.

INSIDE: Përshkruani me një fjalë mandatin e fundit të Presidentit aktual të Maqedonisë së Veriut?

S. Pendarovski: Ja në dy mandatet së bashku. Dhjetë vite. Tetë vite heshti, heshtje për të gjitha devijimet e qeverisjes së Gruevskit dhe u bëmë shtet i robëruar sipas Bashkimit Europian. U bëmë regjim klasik autokrat siç nuk ka pasur asnjëherë në historinë e vendit tonë. Ndërsa në dy vitet e fundit bëri një sërë gabimesh të cilat ishin kundër interesave shtetërore. Pastaj kemi amnesti të pesëdhjetë mega kriminelë nga kreu i ish regjimit, për të cilat na dënuan të gjithë në botën demokratike. Kemi shkelje fragrante të Kushtetutës. Zaev mblodhi 61 nënshkrime nga deputetët dhe nuk i jepte mandatin. Kemi ligjin e gjuhëve i cili dy herë është votuar me procedurë të rregullt Kuvendare ndërsa ai nuk donte të nënshkruajë dekretin. Tetë vite heshti, ndërsa dy vitet e fundit bëri dëme të mëdha, të mos them të papërmirësueshme për shtetin për të cilin prezantohej.


INSIDE:  Për në fund, nëse ju nuk kandidoheshit në këto zgjedhje presidenciale, për cilin nga dy kundërkandidatët tuaj do të votonit? Për profesoreshën Siljanovska apo për profesorin Blerim Reka? - Si qytetar i thjeshtë ..

S. Pendarovski: Nuk kam aspak dilema. I di qëndrimet politike të të dyve. Blerim Rekën e njoh më mirë sepse ishte ambasador në Bashkimin Europian, unë atëkohë isha këshilltar për politikë të jashtme i Presidentit Crvenkovski. Për mua më e rëndësishme është që pikëpamjet e tija të përgjithshme, koncepti i tij është Maqedonia e perëndimit. Koncepti i profesoreshës Siljanovska nuk është i tillë. Ajo është kundër Marrëveshjes së Prespës, kundër ligjit të gjuhëve, kundër Marrëveshjes Kornizë të Ohrit dhe kundër NATOs dhe Unionit Europian me vet atë, d.m.th zgjedhja ime është e qartë.  Zhurnal.mk: Dmth për profesorin Blerim Reka?

S. Pendarovski:  Në këtë situatë, për mua më e rëndësishme është strategjia e Maqedonisë të orientohet të pozicionohet definitivisht në perëndim. Nuk dua të jemi në Lëvizjen e të pabashkuarve apo të mendojmë për ca organizata aziatike me të cilat nuk kemi aspak lidhje.


© ZHURNAL 15.03.2019, 09:21 | Xh.I. | 17,578 I LEXUAR
"Kopjimi i kësaj përmbajtjeje ose një pjese të saj pa ndonjë marrëveshje të arritur me redaksinë e ZHURNAL.mk, do të thotë se pranoni kushtet për kopjim, të cilat janë publikuar KËTU."